Blauwvoorhoofdamazone (Amazona aestiva aestiva)

De soorten

Bij de blauwvoorhoofdamazones worden twee ondersoorten onderscheiden, te weten:

1. Amazona aestiva aestiva (blauwvoorhoofdamazone)
2. Amazona aestiva xanthopteryx (geelschouder blauwvoorhoofdamazone)

1. Amazona a. aestiva (blauwvoorhoofdamazone)

Beschrijving:

De algemene lichaamskleur is groen, waarbij alle veren een zwakke zwarte omzoming laten zien. Het voorhoofd en een deel van de wangen en keel is blauw. De schedel, het gebied rond de ogen en de oren is geel. Opgemerkt dient te worden dat de uitgebreidheid van het blauw en het geel aan de kop bij geen één vogel gelijk is en derhalve een grote variabiliteit kent. De wangen en de keel zijn groen, blauw of geel. Ook hier geldt weer een grote variabiliteit in kleur. De vleugelbocht is overwegend rood, waarbij veel vogels gele veren in het rood laten zien. De uiteinden van de vleugelpennen zijn violetblauw. De vleugelspiegel is rood gekleurd evenals de vijf buitenste vleugelpennen.  De staart is groen uitlopend naar geelgroen aan de uiteinden. De buitenste staartveren zijn aan de basis rood. De vogels bezitten verder een naakte oogring die wit tot grijs gekleurd is. De snavel is donker grijs, de iris van de ogen oranje en de poten grijs. De vogels zijn ongeveer 37 cm. groot.

Jonge vogels zijn in het algemeen minder intensief van kleur dan de ouders. Ook bezitten ze minder geel en blauw aan de kop en zijn de irissen van de ogen donker gekleurd.

2. Amazona a. xanthopteryx (geelschouder blauwvoorhoofdamazone)

Beschrijving: 

Gelijk aan amazona a. aestiva, echter met gele vleugelbocht. Toch zien we ook hier vaak een mengeling van rode veertjes in het geel. De gele kleur kan bij sommige vogels zeer uitgebreid aanwezig zijn. Ook hier geldt echter weer een grote variabiliteit.  

Opmerking:

Het onderverdelen van de soort in twee ondersoorten is niet onomstreden omdat de uitgestrektheid van het geel van de vleugelbocht bij de xanthopteryx ook bij de nominaatvorm (aestiva) kan optreden!

Geslachtsonderscheid

In algemene zin zijn de mannen vaak wat forser dan de poppen. Dit geldt ook voor het koppel dat ik bezit. Hier is de man duidelijk groter dan de pop. Toch kan hier niet blind op gevaren worden, er zijn namelijk ook poppen die flink uit de kluiten gewassen zijn. Hoewel door sommige kwekers ook wel wordt aangegeven dat de mannen te herkennen zijn aan de uitgestrektheid van het geel/rood op de vleugels en de poppen aan de uitgestrektheid van het  blauw aan de kop is de betrouwbaarste manier van geslachtsbepaling die van endoscopisch- en of DNA (veer)onderzoek.

Verspreiding

De  nominaatvorm komt voor in een groot verspreidingsgebied van Piaui en Pernambuco in Oost Brazilië over de zuidoostelijke Mato-Grosso tot Rio Grande in het zuiden waar ze overwegend leven in wouden maar ook regelmatig worden gesignaleerd in cultuurgebieden nabij maïsvelden. De xanthopteryx komt voor van zuidwest  Mato-Grosso, Brazilië, het noordoosten van Bolivia, Paraguay tot in Noord Argentinië.

Natuurlijke leefomgeving en leefwijze

Blauwvoorhoofdamazone papegaaien leven in bossen, open savannen met boombestanden en op en nabij landbouwgronden. De plaatselijke bevolking en dan met name de boeren zijn over het algemeen niet blij met ze omdat ze veel schade aan kunnen richten aan landbouwgewassen. Hoewel ze vrij algemeen voorkomen dient toch opgemerkt te worden dat ze door zeer intensieve vangsten plaatselijk worden bedreigd in hun voortbestaan. Ze leven paarsgewijs of in kleine groepen. Overdag zijn ze veelal te vinden in de toppen van bomen waar ze overwegend de dag doorbrengen. Ze zijn weinig schuw en zullen dan ook niet snel op de wieken gaan als ze worden benaderd. Tijdens de vlucht kunnen ze behoorlijk lawaaierig zijn. s’ Avonds verzamelen de vogels zich in ‘slaapbomen’ waar ze gezamenlijk de nacht doorbrengen. Blauwvoorhoofdamazones voeden zich in hoofdzaak met allerhande vruchten, bessen, zaden (o.a.van palmsoorten), noten, bloesem en knoppen van bomen. De broedtijd valt tussen oktober en maart. Ze nestelen vooral in holten van oude bomen. Uit onderzoek is gebleken dat in het gebied waarin ze broeden gemiddeld per hectare een nest voor komt. De betreffende nestholten worden elk jaar opnieuw door dezelfde paren in bezit genomen. Gemiddeld worden 3 - 4 eieren gelegd. De broedduur bedraagt 26 dagen. De jongen vliegen na ca. 60 dagen uit.

Geslachtsrijpheid

Blauwvoorhoofdamazones zijn over het algemeen op een leeftijd van 3 tot 5 jaar geslachtsrijp. Er zijn echter gevallen bekend van vogels in gevangenschap die na 2 jaar al vruchtbaar bleken. In het wild beginnen ze echter meestal te broeden op een leeftijd die zo rond de 5 jaar ligt. Het feit dat ze geslachtsrijp zijn wil echter nog niet zeggen dat ze dan ook tot broeden overgaan. Nee, in veel gevallen moet de kweker over een behoorlijke portie geduld beschikken. Zo zijn gevallen bekend waarbij de vogels pas na 7 jaar of langer (en soms helemaal niet) tot broeden overgingen. De oorzaak hiervan is in vele gevallen niet te achterhalen, hoewel ik zelf vermoed dat de voeding hier een (zeer) belangrijke rol in speelt.

Mijn kweekervaring(en)

Thuis gekomen werden beide vogels gehuisvest in een kooi van 1,5 x1,5 x 2 meter (lxbxh) met daarin een nestkast met een bodemoppervlak van 25 x 25 cm. en een hoogte van 60 cm. Als nestmateriaal werd gekozen voor een mengsel van potgrond en houtspaanders. De pop bleek zeer timide en de man zeer dominant. Ik moest dan ook niet proberen even aandacht aan de pop te schenken want dan was ‘meneer’ er als de kippen bij om dit te verhinderen. Bij het betreden van de binnenvolière zaten beide vogels altijd dicht bij elkaar. Met name na het voeren is de man bijzonder luidruchtig, hij wil het dan nog wel eens op een schreeuwen zetten. Toch is dit meestal van korte duur en wanneer hij wat afgeleid wordt houdt hij er direct mee op. Gelukkig is de binnenvolière  goed geïsoleerd (wandpaneelplaten van 8 cm.) zodat de buren er weinig last van hebben. De pop daarentegen hoorde ik nooit schreeuwen. Medio maart begon het gedrag van beide vogels langzaam aan te veranderen. De man werd nog dominanter dan hij al was en ook de pop liet zich nu af en toe horen. Bij het naderen van de kooi sprong de man met een vaart tegen de tralies om vervolgens met een soort van schijn aanvallen ons (mijn zoon en ik) te imponeren. Begin april begon de pop zich nog wat meer te roeren en tot onze stomme verbazing begon ze in haar opwinding te praten. In plaats van te schreeuwen, zoals de man, riep zij voortdurend ‘hallo’ Een woord die ze waarschijnlijk had overgenomen van mijn zoon, die beide vogels tijdens het voeren steevast begroette met ‘hallo’. In een later stadium breidde ze haar woordenschat nog uit met ‘koppie krauw’ iets wat wij haar beslist niet geleerd hadden (?). We konden nu ook meerdere malen waarnemen dat de pop door de man gevoerd werd. Ook zagen we de man diverse keren in en uit het nestblok gaan. In een later stadium zaten beide vogels in het nestblok. Het kwam nu ook meerdere malen voor dat de pop alleen en of samen met de man in het broedblok zat als wij kwamen voeren. We konden ons ook verbeelden dat de pop langzaam aan ‘van onderen’ wat dikker werd. De ene keer waren we hiervan overtuigd om vervolgens op een ander tijdstip te denken dat we het ons wel zouden verbeelden. Op 16 april echter bleek onze veronderstelling juist. De pop had haar eerste ei gelegd en wij konden ons geluk niet op.  Vervolgens werd er om de dag een ei bij gelegd tot een totaal van 4. Na het leggen van het 2^e ei kwam de pop niet meer direct uit het nestblok als wij kwamen voeren. Wij namen dan ook aan dat ze nu vast was gaan zitten broeden. Het werd nu een spannende tijd, zouden de eieren bevrucht zijn?  We hadden namelijk nooit enige paring waargenomen. Wel hadden we de vogels diverse keren in het nestblok horen ‘lawaaien’ waarbij we dan wel zo onze vermoedens hadden.Tien dagen na het leggen van het eerste ei waagde ik, nadat de pop uit het nestblok was geklauterd,  de eieren te schouwen. Drie van de vier eieren bleken bevrucht te zijn. Op 15 mei, 29 dagen na het leggen van het eerste ei, werd het eerste jong geboren, gevolgd door de 2^e op 16 en de derde op 18 mei. Steevast nadat de binnenvolière werd betreden kwam de pop uit het nestblok om samen met de man op luidruchtige wijze duidelijk te maken dat we niet te dicht bij de jongen in de buurt moesten komen. Op een leeftijd van 14 dagen werden de jongen geringd met een vaste voetring van 11 mm. Na 4 weken werd één van de jongen uit het nest gehaald voor handopfok. Naarmate de jongen ouder werden, leken de ouder dieren nog agressiever te worden. Vooral als de jongen in de hand werden genomen, was de opwinding cq. agressie groot.  Meerdere malen ontsnapten we dan ook aan een beet van één van de dieren. Belangrijk in deze periode was het verstrekken van voldoende voedsel want naarmate de jongen groeien dient er steeds meer voedsel verstrekt te worden. Ik kan u verzekeren dat de vogels wat aan kunnen als er jongen liggen. Op een leeftijd van 6 weken werden de twee overgebleven jongen dagelijks, gedurende enige tijd in de handen genomen om ze met mensen vertrouwd te maken. Omdat we de vogels toch graag tam wilden hebben werden ze op een leeftijd van 6 weken definitief bij de ouders weggehaald. Eerlijkheidshalve moet ik hier bekennen dat we dat toch met gemengde gevoelens deden. Normaal vliegen de jongen op een leeftijd van ongeveer 60 dagen uit om daarna nog 4-6 weken (bij)gevoerd te worden door de ouders.

De voeding in gevangenschap

De dagelijkse voeding van onze blauwvoorhoofdamazones bestaat grofweg uit drie delen, te weten: 

1. een zaadmengsel voor papegaaien. 

2. een mengsel van kiemzaad, eivoer en universeelvoer. Ik geef dit in een verhouding van 2 delen kiemzaad(droog!), 2 delen eivoer   en 1 deel universeelvoer. Nadat het kiemzaad is geweekt meng ik hier het eivoer en het universeelvoer door. Twee keer per week  meng ik, ondanks dat de vogels er ook vrij over kunnen beschikken, scherpe maagkiezel en oesterschelpengrit door het kiemzaad.

3. een mengsel van fruit (appel, peer, sinaasappel) en groenvoer (o.a. wortel, tomaat, witlof e.d.).

Ook verstrek ik 2 keer per week nog een nat gemaakt en uitgekneed snee bruinbrood . Vooral als er jongen zijn wordt hier graag van gegeten. De vogels, ook de jongen, doen het op deze voeding prima. Dagelijks krijgen de vogels vers drinkwater aangeboden waaraan eenmaal per week een mutivitamine wordt toegevoegd.

A. van Kooten